Movisie
Movisie is een landelijk kennisinstituut voor een samenhangende aanpak van vraagstukken binnen het sociaal domein. Movisie doet onderzoek naar de knelpunten én oplossingen om jongeren goed te kunnen ondersteunen.
Integrale aanpak voor jongeren in een kwetsbare positie
Jongeren in een kwetsbare positie hebben vaak begeleiding nodig op meerdere leefgebieden. Een integrale aanpak verbindt de leefgebieden wonen, inkomen, welzijn, werk/school en support met elkaar. Lees hier hoe je integraal te werk gaat en welke netwerken en organisaties je daarbij kunnen helpen.
Wat moet er gebeuren?
Jongeren tussen de 16 en 27 jaar bevinden zich in een kwetsbare positie. Er verandert veel in deze leeftijdsfase en vaak is daar extra begeleiding bij nodig om zelfstandig te worden, meestal op meerdere leefgebieden tegelijkertijd. Zo hebben jongeren die ondersteuning nodig hebben bij het vinden van werk, in veel gevallen ook hulp nodig bij het zoeken van een woning. Een integrale aanpak is daarom essentieel om jongeren de ondersteuning te bieden die zij nodig hebben.
Jongeren in de jeugdhulp moeten sneller zelfredzaam worden in een korte periode vergeleken met hun leeftijdsgenoten. Tegelijkertijd hebben zij juist behoefte aan langere ondersteuning dan op dit moment gebeurt in de praktijk.
In deze video vertelt ervaringsdeskundige Nicky den Heeten hoe zij de overgang van jeugd naar volwassenheid heeft beleeft. Ze gaat specifiek in op de situatie van jongeren in jeugdhulp met verblijf en benoemt welke verbeteringen volgens haar nodig zijn.
Relevante partners
- Gemeenten
- Onderwijsinstellingen
- Sport- en cultuurverenigingen
- Werkgevers
- Woningcorporaties
- Zorg- en welzijnsorganisaties
Wettelijk kader
- Jeugdwet
- Participatiewet
- Wet maatschappelijke ondersteuning
- Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
Hoe pak ik dat aan?
Om jongeren tussen de 16 en 27 jaar in een kwetsbare positie goed te kunnen ondersteunen, is een integrale aanpak nodig. Die aanpak moet de vijf belangrijkste leefgebieden met elkaar verbinden. Dit zijn: wonen, inkomen, welzijn, werk/school en support. Op deze gebieden zijn ook diverse organisaties actief specifiek voor jongeren in een kwetsbare positie.
1. Wonen
Het leefgebied wonen is op orde als jongeren een passende, betaalbare woonplek hebben. Dit kan een zelfstandige woonplek zijn, of een woonruimte die wordt gedeeld met anderen. Jongeren moeten hier voor lange tijd kunnen blijven.
Handige links
- Onder de Pannen biedt de mogelijkheid een kamer te verhuren middels hospitaverhuur, speciaal voor stads- of dorpsgenoten die door omstandigheden hun woning (dreigen te) verliezen.
- Housing First Nederland streeft ernaar dak- en thuisloosheid voorgoed te beëindigen. Dit doen zij door het aanjagen van de bewezen effectieve Housing First aanpak binnen overheid, wonen en zorg.
- Kamers met Aandacht heeft als doel positieve uitstroom uit de jeugdzorg te bevorderen. Ze zoeken voor jongeren tussen de 18 en 23 jaar naar kamers bij particulieren.
2. Inkomen
Het leefgebied inkomen is op orde als jongeren financieel zelfstandig zijn óf hier goed op zijn voorbereid. Daarnaast moeten schulden worden voorkomen of opgelost. Dat kan bijvoorbeeld met de hulp van een ander.
Handige links
- Het Jongeren Perspectief Fonds helpt jongeren bij het oplossen van schulden en het bouwen aan een betere toekomst, met de zogenoemde JPF-aanpak.
- Wijzer in Geldzaken bereidt tijdens de ‘week van het geld’ kinderen en jongeren voor op financiële redzaamheid in de toekomst.
3. Welzijn
Het leefgebied welzijn is op orde als de mentale en fysieke gezondheid van jongeren goed is. En wanneer het niet of minder goed gaat, weten zij waar zij om hulp kunnen vragen.
Handige links
- Op Volle Kracht is een vaardigheidstraining waarin jongeren ontdekken wat de relatie is tussen gebeurtenissen en hun gedachten, gevoelens en gedrag. Het doel van de training is om jongeren te leren omgaan met negatieve gedachten en gevoelens.
4. Werk en/of school
Het leefgebied werk & school is op orde als jongeren naar school gaan, studeren of werken. En als zij plannen maken voor de toekomst.
5. Support
Het leefgebied support is op orde als jongeren tenminste 1 volwassene hebben die hen kan ondersteunen. Daarnaast hebben zij steunende familie, vrienden en kennissen op wie zij kunnen rekenen.
Handige links
- Het doel van het ExpEx platform is de jeugdzorg te verbeteren door de inzet van ervaringsdeskundigheid.
- Hoe betrek je iemands eigen netwerk bij de hulpverlening? En hoe kun je op die manier dak- en thuisloosheid bij jongeren voorkomen? De JIM-aanpak biedt uitkomst.
- Via de Kwikstart app de en website vinden jongeren of jeugdhulpprofessionals op een simpele, laagdrempelige manier allerlei praktische informatie.
Om deze vijf leefgebieden – ook wel de Big 5 – genoemd, met elkaar te verbinden en te versterken, is een integrale aanpak nodig. In de praktijk loopt de samenwerking tussen de domeinen en leefgebieden vaak nog moeizaam. Er wordt dan ook op diverse plekken in het land gewerkt aan verbetering. Laat je inspireren door de praktijkvoorbeelden uit de gids 'Versnellers op de Big 5' van de VNG. Ook het Platform Sociaal Domein – beheerder van het Landelijk Gemeentelijk Netwerk 16-27 (LGN 16-27) en vormgever van het Landelijk Programma Aanpak 16-27 - zet zich hard in om deze integrale aanpak te bevorderen.
Het Landelijk Gemeentelijk Netwerk 16-27
Meld je aan voor het LGN 16-27. In dit netwerk zijn meer dan 150 gemeenten actief die het verschil willen maken in het leven van jongeren tussen de 16 en 27 jaar in een kwetsbare positie. Het LGN 16-27 faciliteert kennisdeling door regelmatig fysieke en digitale bijeenkomsten te organiseren over de overgang van jeugd naar volwassenheid voor jongeren in een kwetsbare positie én actualiteiten op de Big 5. Het netwerk biedt ook vraaggerichte ondersteuning aan gemeenten met de regioadviseurs van het Platform Sociaal Domein.
Blijf op de hoogte
Leden van het LGN 16-27 ontvangen minimaal 4 keer per jaar een nieuwsbrief met de nieuwste ontwikkelingen en bijeenkomsten. Hieronder kan je alle nieuwsbrieven teruglezen. Wil je de nieuwsbrief ontvangen in je mailbox? Meld je aan!
Lees hier de nieuwsbrieven van LGN 16-27 terug
Advies en ondersteuning
Ben je in jouw regio gemeente of regio verantwoordelijk om de aanpak te versterken voor jongeren tussen de 16 en 27 jaar in een kwetsbare positie? En wil je sparren over deze aanpak of ben je op zoek naar voorbeelden van andere gemeenten? Heb je een ondersteuningsvraag bij de inrichting van interne processen of over afspraken maken met externe samenwerkingspartners? Neem contact op met de regioadviseur Sociaal Domein in jouw regio.
Meer informatie over de Landelijke Aanpak 16-27
Beschrijving 'Landelijke aanpak 16‑27'
Tools en ondersteuning
De aanpak helpt gemeenten toe te werken naar een structurele werkwijze waarin jongeren niet langer tussen loketten verdwalen, maar tijdig passende huisvesting en ondersteuning krijgen.
Van harde landing naar stevige start
Tools en ondersteuning
Tijdens de workshop ‘Van harde landing naar stevige start’ leerden deelnemers hoe de aanpak 16-27 helpt om dakloosheid te voorkomen bij jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg.
Wie niet past, loopt vast
Tools en ondersteuning
Jongeren uit jeugdzorg met verblijf lopen een hoger risico op dakloosheid. Waarom gebeurt dit en hoe kunnen we dit voorkomen?
Webinar 'Toekomstgericht werken'
In maart 2025 organiseerde het LGN 16-27 het webinar 'Toekomstgericht werken'. Tijdens dit webinar stond werken met een toekomstplan voor jongeren tussen de 16 en 27 jaar centraal. Dit onderwerp werd bekeken vanuit verschillende invalshoeken én in relatie tot toekomstgericht werken.
Ervaringsdeskundige Nicky den Heeten trapte het webinar af door een inkijkje te geven in haar eigen jeugd en overgang naar volwassenheid. Daarna deelden Jolien de Boer-Pontier (gemeente Hogeland) en Sierd-Jan Jongema (gemeente Groningen) deelden hun eigen ervaringen met de werkwijze in regio Groningen. Hierbij vertelden ze ook hoe zij deze werkwijze hebben doorontwikkeld.
Marloes Belderink (gemeente Hengelo) liet zien hoe de ontwikkeling van een nieuwe app samenhangt met een breder traject van gedrags- en cultuurverandering onder uitvoerende professionals in Hengelo.
Daan Gort (Levvel) bracht het perspectief in van de jeugdhulpaanbieder en vertelde hoe zijn organisatie toekomstgericht werken vormgeeft. Tot slot werd samen met Nicoline den Ouden (Ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd) gereflecteerd op de inhoudelijke bijdragen en werd er ingezoomd op de randvoorwaarden die gemeenten op orde moeten hebben om toekomstgericht werken mogelijk te maken.
Meer weten?
Meerdere landelijke kennisinstituten zijn actief op het onderwerp 'integrale aanpak voor jongeren tussen de 16 en 27 jaar in een kwetsbare positie. Bezoek hun websites voor meer informatie.
- 01
- 02
Nederlands Jeugdinstituut (NJi)
Het NJi is een nationaal kenniscentrum dat actuele kennis over opgroeien verzamelt, verrijkt, duit en deelt. Het NJi brengt kennis onder de aandacht en helpt die kennis toe te passen. - 03
Divosa
Divosa biedt kennis, netwerk en belangenbehartiging aan leidinggevenden in het sociaal domein. Ook op het gebied van jongerenbeleid en de overgang naar volwassenheid.
Ook interessant
Uitvoering Hervormingsagenda Jeugd
De Hervormingsagenda Jeugd bevat afspraken om het jeugdzorgstelsel te verbeteren. Er wordt ingezet op acht thema’s.
Hoofd- en onderaannemerschap
Hoe werkt hoofd- en onderaannemerschap binnen het sociaal domein, waarbij zorgaanbieders samenwerken via hoofdaannemers en onderaannemers?
Samenwerken bij inkoop voor jeugdhulp
Hoe kunnen gemeenten effectief samenwerken bij de inkoop van jeugdhulp, met als doel betere zorg en continuïteit voor cliënten?
