Stand van zaken Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg

De implementatie van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj) laat een sector zien die duidelijk in beweging is. Tijdens het webinar van 30 maart 2026 is zichtbaar geworden dat regio’s stappen zetten richting meer samenwerking en regionale organisatie, maar dat de uitwerking in de praktijk nog verdere ontwikkeling vraagt.

De aanleiding voor de wet is onverminderd actueel. Kwetsbare jongeren krijgen nog niet altijd tijdig de zorg die zij nodig hebben, terwijl hun problematiek vaak complex en meervoudig is. Dit vraagt om passende zorg die op voldoende schaal wordt georganiseerd, met meer regionale samenhang en uniformiteit om de beschikbaarheid te verbeteren.

Regionale samenwerking krijgt vorm

Gemeenten werken samen in 41 jeugdzorgregio’s. Binnen deze regio’s wordt via een gemeenschappelijke regeling invulling gegeven aan onder meer de regionale inkoop van specialistische jeugdhulp, de organisatie van administratieve processen en de inrichting van regionale expertteams. Ook bovenregionale afstemming maakt hier onderdeel van uit.

Regio’s hebben ruimte in de manier waarop zij deze samenwerking vormgeven. Dat leidt tot variatie in gekozen constructies en inrichting, en tot vraagstukken rondom mandaat, sturing en besluitvorming.

Regiovisies in ontwikkeling

De meeste regio’s beschikken inmiddels over een regiovisie. Hierin wordt ingegaan op onderwerpen zoals wachttijden, bovenregionale afstemming en de verbinding met andere domeinen, waaronder onderwijs en maatschappelijke ondersteuning. Tegelijkertijd blijkt dat de mate van uitwerking sterk verschilt. Niet alle wettelijke elementen zijn overal volledig geborgd en de afdwingbaarheid van regionale afspraken blijft een aandachtspunt. Daarmee is de regiovisie nog niet in alle regio’s een volledig sturend instrument.

Verbreding van de opgave

Veel regio’s kiezen ervoor om verder te gaan dan alleen de verplichte specialistische jeugdhulp. Zo worden ook andere taken, zoals Wmo-voorzieningen, beschermd wonen of (licht) ambulante ondersteuning, regionaal georganiseerd. In totaal kiest 71% van de regio’s voor een bredere scope. Deze verbreding laat zien dat de behoefte aan domeinoverstijgende samenwerking groot is, maar maakt de opgave ook complexer.

Knelpunten in de praktijk

De beweging naar regionale samenwerking brengt ook knelpunten met zich mee. Regio’s ervaren spanning tussen lokaal en regionaal werken, waarbij het risico bestaat dat beleid en uitvoering niet goed op elkaar aansluiten. Daarnaast worden regionale afspraken nog als onvoldoende sturend ervaren en is er behoefte aan meer standaardisatie, bijvoorbeeld in productstructuren en data. Ook vraagstukken rondom governance, financiële druk en personele capaciteit spelen een belangrijke rol in de verdere ontwikkeling.

Een deel van de regio’s kiest voor een groeimodel, waarbij wordt gestart met een minimale inrichting die voldoet aan de wet en vervolgens wordt doorontwikkeld richting 2027. Dit biedt ruimte om in de praktijk ervaring op te doen en de samenwerking verder te versterken.

Voor de komende periode ligt de nadruk op ondersteuning, kennisdeling en het verder ontwikkelen van handvatten voor regiovisies en de inrichting van de gemeenschappelijke regeling. De stand van zaken laat daarmee zien dat regio’s duidelijke stappen zetten, maar dat verdere uitwerking en versterking nodig blijven om de beschikbaarheid van jeugdzorg daadwerkelijk te verbeteren.