Naar hoofdinhoud
zorgverlener achter computer

Regionalisering

Gemeenten zijn verplicht om (hoog)specialistische jeugdhulp regionaal te organiseren en in te kopen om beschikbaarheid, kwaliteit en toegankelijkheid te borgen

Deel deze pagina:

Kwetsbare jeugdigen die (hoog)specialistische hulp nodig hebben moeten kunnen rekenen op tijdige en passende hulp. Dat is nu voor een groot aantal jeugdigen en gezinnen nog niet het geval. Daarom is de verbetering van beschikbaarheid van (hoog)specialistische jeugdzorg voor de meest kwetsbare kinderen en gezinnen een prioriteit in de Hervormingsagenda Jeugd.

Eén van de oorzaken waarom de beschikbaarheid van (hoog)specialistische jeugdzorg onder druk staat, is versnippering in de regionale samenwerking en contractering van deze jeugdzorg. Al sinds de inwerkingtreding van de Jeugdwet in 2015 zijn gemeenten verplicht om samen te werken, indien dat nodig is voor een doeltreffend een doelmatige uitvoering van de Jeugdwet, zoals bij de inkoop van (hoog)specialistische jeugdzorg. Gespecialiseerde jeugdzorg is immers moeilijk op lokaal niveau te organiseren vanwege de schaarste van de vraag en de complexiteit van de problematiek in combinatie met de daarvoor benodigde multidisciplinaire specialistische expertise.

Met de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg stellen we nadere regels aan deze regionale samenwerking. Hiermee willen we gemeenten in staat stellen om hun verantwoordelijkheden in de Jeugdwet beter waar te maken en te bevorderen dat zij kunnen zorgen voor een toereikend aanbod van specialistische jeugdhulp en van gecertificeerde instellingen voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering.

Wat betekent dit voor gemeenten?

Voor gemeenten betekent de wet het volgende:

  1. 01

    Gemeenten moeten per 1 januari een gemeenschappelijke regeling instellen voor de regionale organisatie van de specialistische jeugdzorg: de Jeugdregio.

    De regio-indeling is vastgelegd in het 'Besluit verbetering beschikbaarheid jeugdzorg'. Voor de inrichting van de samenwerking kunnen regio's kiezen uit drie vormen die de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) biedt: een openbaar lichaam, centrumgemeente of bedrijfsvoeringsorganisatie.

  2. 02

    Gemeenten dienen vervolgens ten minste de volgende werkzaamheden bij de Jeugdregio's neer te leggen:

    • het regionaal contracteren of subsidiëren van kinderbeschermingsmaatregelen, jeugdreclassering en de bij amvb aangewezen vormen van jeugdhulp;

    • het uitvoeren van bepaalde administratieve processen behorende bij die contractering of subsidiëring;

    • bovenregionale afstemming over de inkoop van bij amvb aangewezen jeugdhulpvormen, kinderbescherming en jeugdreclassering;

    • de organisatie van regionale expertteams.

  3. 03

    Gemeenten moeten samen een regiovisie opstellen

    Gemeenten moeten samen een regiovisie opstellen waarin wordt uitgewerkt hoe ze met andere gemeenten in de regio samenwerken om een dekkend zorglandschap in de regio te organiseren.

Kaders, beleid, wet en regelgeving

Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigenBekijk

Met de inwerkingtreding van deze wet wordt invulling gegeven aan het verbeteren van de beschikbaarheid van jeugdzorg voor de meest kwetsbare kinderen door het versterken van de regionale samenwerking tussen gemeenten en het beter organiseren van de regionale en landelijke contractering van specialistische jeugdzorg.

Besluit verbetering beschikbaarheid jeugdzorgBekijk

In het Besluit verbetering beschikbaarheid jeugdzorg is onder andere vastgelegd aan welke eisen de regiovisie moet voldoen (artikel 2.2.1), wat de wettelijk aangewezen jeugdzorgregio’s zijn (artikel 2.2.2) en welke specialistische jeugdhulpvormen verplicht regionaal moeten worden ingekocht (artikelen 2.2.3, 2.2.3a en 2.2.4).

Wil je als aanbieder weten wat deze wet voor jou betekent rondom versteviging van het toezicht?Bekijk

Met de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg worden ook eisen gesteld aan de bedrijfsvoering van jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen. Met een interne toezichthouder, transparante financiële bedrijfsvoering en openbare jaarverantwoording komen problemen eerder aan het licht en krijgen gemeenten ook beter zicht op financiële huishouding van aanbieders. Zo kunnen ze eerder ingrijpen en problemen voorkomen.

Wil je als aanbieder weten wat deze wet voor jou betekent?

Kijk dan op: www.toetredingzorgaanbieders.nl & www.jaarverantwoordingzorg.nl

De (nieuwe) rol van de Nederlandse Zorgautoriteit in de jeugdzorg Bekijk

Met de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg heeft de NZa per 1 januari 2026 een rol gekregen op het gebied van stelselonderzoek en bij het signaleren van risico’s voor de beschikbaarheid van jeugdzorg. Ook hiermee kan er beter worden gestuurd op de beschikbaarheid.

Tools en ondersteuning

Ontdek hieronder het belangrijkste ondersteuningsaanbod dat aansluit bij dit thema van de Hervormingsagenda Jeugd. Je vindt hier onder andere handreikingen, inspiratie en tools die je kunnen helpen. We breiden het ondersteuningsaanbod continu uit. Meld je aan voor de nieuwsbrief via GO@vng.nl om op de hoogte te blijven of houd onze website in de gaten.

Keuzehulp GR (Gemeenschappelijke Regeling)

Inspiratie

Kwetsbare jeugdigen krijgen niet altijd tijdige, passende zorg. De Hervormingsagenda Jeugd wil dit verbeteren en de beschikbaarheid van hulp vergroten.

FAQ regionalisering

Ondersteuning

De wet Verbetering beschikbaarheid jeugdzorg stelt nieuwe eisen aan regionale samenwerking. Deze FAQ geeft gemeenten en regio’s een beknopt overzicht van verplichtingen, keuzes en aandachtspunten.

Handreiking opstellen regiovisie Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg

Handreiking

Hoe stel je een regiovisie op die voldoet aan de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg én werkt in de praktijk? Deze handreiking biedt handvatten, voorbeelden en een checklist.

Evenementen en webinars

We organiseren geregeld webinars. Houd onze website in de gaten of neem contact op met regionalisering-GO@vng.nl.

Vragen?

Heb je vragen of meer ondersteuning nodig op dit thema? Neem dan contact op met je regioadviseur of mail naar GO@vng.nl.

Krijg ondersteuning van een regioadviseur

Wil je hulp bij het inrichten van het sociaal domein? Of beter leren samenwerken? Onze regioadviseurs staan voor je klaar. Met een berg praktijkkennis kunnen ze goed inschatten wat werkt, wat je hulpvraag ook is. 

Regionalisering