Mini-congres: 'De kracht van medisch-sociale samenwerking'

We willen in Nederland goede zorg voor iedereen, maximale keuzevrijheid, zo min mogelijk risico én het liefst een overheid die zich niet te veel met ons bemoeit. Maar ondertussen lopen de kosten op, zijn er steeds minder mensen om het werk te doen en staat de persoonlijke kant van zorg onder druk.  

In deze workshop gebruikt Ruben Terlou China als spiegel. Wat gebeurt er als familie een veel grotere rol krijgt in de zorg? Als lotgenoten onderdeel worden van de oplossing? Als mensen zorgtijd voor elkaar sparen? En wat kunnen we leren van een samenleving die soms makkelijker experimenteert en andere keuzes maakt tussen het belang van het individu en dat van het collectief?  

Ruben houdt geen pleidooi om het Chinese model over te nemen, maar nodigt ons uit om onze eigen vanzelfsprekendheden even los te laten. Als we de regels en praktische bezwaren voor 45 minuten opzijzetten: hoe zouden we de zorg dan organiseren? 

Ruben Terlou, documentairemaker, fotograaf en China-deskundige

In deze workshop geeft Erik Dannenberg zijn visie op de toekomst van de stelsels in en rond het sociaal domein, met de nadruk op sociaal-medische samenwerking. We verkennen het grensverkeer tussen de stelsels voor zorg, wonen, onderwijs, sociale zekerheid en justitie & veiligheid, in de context van de afgelopen 70 jaar. Daarin is de overheersende trend: decentralisaties. En daarmee een omslag van een ‘verzekeringsstelsel’ naar een ‘voorzieningenstelsel’.  

Zijn verhaal start vanuit het ‘wenkend perspectief’ van een samenleving die meer verbonden is, meer voor elkaar betekent en die vloeiender samenwerkt met professionals. Waar ‘merkbaar’ even belangrijk wordt als ‘meetbaar’, ‘diagnosegericht’ zoveel mogelijk ‘handelingsgericht wordt’ en waar de verschuiving van individuele indicaties naar meer relationeel werken in gezinnen/families en buurten zichtbaar wordt.  

En welk wettelijk samenspel van stelsels faciliteert dit nu het best? We kijken op de werkvloer en vanuit de Haagse werkelijkheid. Kunnen we naast ‘domeinoverstijgend werken’ ook ‘domeinafschaffend werken’? 

Erik Dannenberg, lid Raad voor de Volksgezondheid, toezichthouder en zelfstandig adviseur

Jan Smelik gaat in op de rol van maatschappelijke initiatieven in het brede zorgdomein. Aan de hand van zijn eigen initiatief Austerlitz Zorgt zal hij betogen dat we in onze vergrijzende samenleving alleen prettig kunnen samenleven als we ons zorgstelsel heel anders gaan inrichten. Hij schetst een nieuw fundament voor toekomstbestendige zorg en pleit voor een verschuiving van zorgconsumptie naar zorgparticipatie.

Hierbij komt het concept van 'Integrale Gemeenschapszorg' aan de orde, dat ondersteund wordt door nieuwe functies als Dorpsondersteuner en sociale innovaties als Voorzorgcirkels, Reablement en Zorgcoöperaties. Daarbij staat de menselijke maat centraal. Met een zorgsysteem dat dienend is aan de samenleving in plaats van andersom.

De rol van de burger / inwoner is cruciaal, waarbij het mes aan twee kanten snijdt: doordat de ‘zilveren generatie’ een belangrijke bijdrage levert aan het onderling verlenen van ondersteuning en hulp, houden we een menswaardig zorgstelsel in de lucht. Maar daarnaast biedt het ook een manier om weer een zorgzame samenleving te worden en voor ouderen een mogelijkheid om een zinvolle bijdrage aan de samenleving te (blijven) leveren. 

Jan Smelik, initiatiefnemer Austerlitz Zorgt

Geldzorgen hebben een grote invloed op de gezondheid én de toegang tot zorg. Tegelijkertijd leiden gezondheidsproblemen regelmatig tot financiële zorgen. In deze workshop nemen wij deelnemers mee in de armoede‑aanpak die binnen het Erasmus MC is ontwikkeld. Deze aanpak is gericht op het signaleren, bespreken en verwijzen bij geldzorgen, in nauwe samenwerking met het sociaal domein.   

Met een signaleringstool worden zorgverleners ondersteund om geldzorgen bij patiënten te signaleren en deze actief te bespreken in de spreekkamer. Wanneer sprake is van geldzorgen, zorgt een warme doorverwijzing naar het Team Geldzaken van de gemeente Rotterdam ervoor dat patiënten passende ondersteuning ontvangen.

Tijdens de workshop gaan we graag met de deelnemers in gesprek over de impact van geldzorgen in hun eigen praktijk. Ook verkennen we de mogelijkheden om aandacht voor geldzorgen binnen de zorgsector verder te versterken en op te schalen in samenwerking met het sociaal domein.

Bente Alderlieste, Adviseur Passende Zorg bij Erasmus MC

Najoua Lazaar, adviseur en onderzoeker Kwaliteit en Patiëntenzorg

Ingrid Peters, manager Passende zorg/Zorginnovatie

Wie de samenwerking zoekt met het sociaal domein, krijgt vrijwel altijd met gemeenten te maken. Gemeenten zijn immers een belangrijke financier en opdrachtgever binnen het sociaal domein. Al snel blijkt dat een gemeente anders werkt dan een zorgorganisatie. Er is politieke dynamiek, de gemeenteraad heeft een eigen rol en ook de ambtelijke organisatie kent haar eigen logica, procedures en soms stroperigheid. Maar hoe werkt een gemeente eigenlijk? Hoe wordt de koers bepaald, wie neemt besluiten en waarop wordt gestuurd? En hoe maak je afspraken met 'de gemeente'?  

In deze deelsessie neemt Corine Dijkstra deelnemers mee in de politiek-bestuurlijke en ambtelijke werkelijkheid van gemeenten. Zij legt uit hoe de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie zich tot elkaar verhouden, hoe beleids- en begrotingscycli werken en welke belangen en verantwoordingslijnen een rol spelen. Ook bespreekt zij wat deze gemeentelijke logica betekent voor wie de samenwerking opzoekt: hoe krijg je daarin iets voor elkaar?   

Corine Dijkstra, managing consultant bij Berenschot en voormalig wethouder sociaal domein

In deze workshop verkennen we hoe 'opgavegericht werken' gemeenten en zorgaanbieders kan helpen vanuit een gezamenlijke regionale opgave tot gedragen keuzes te komen. We gaan in op hoe je verschillende belangen, perspectieven en bijdragen kunt samenbrengen in het maken van afwegingen, zonder dat dit leidt tot onnodige complexiteit. Daarbij delen we eerste denkrichtingen voor een praktisch afwegingskader dat kan ondersteunen bij het beoordelen en ontwikkelen van initiatieven. De workshop is nadrukkelijk bedoeld als gezamenlijke verkenning en uitwisseling van ervaringen. 

Alette van Dijk, senior adviseur en onderzoeker bij Xpertisezorg

Marcel Bastiaansen laat zien dat welzijn een belangrijk schakelpunt is binnen AZWA en de samenleving. Twee voorbeelden vanuit Participe laten zien hoe samenwerking tussen het medisch domein en welzijn werkt en waar het toe kan leiden:

• De Praktijk Ondersteuner Sociaal in Leiden en Alphen aan den Rijn;
• Sociale Benadering Dementie in Amstelveen.

Ook bespreekt hij waar het nog schuurt en hoe gebrek aan vertrouwen, wetgeving en financiering kan tegenwerken. Om tenslotte te onderzoeken welke beweging we gezamenlijk moeten maken en wat dit van jouw organisatie vraagt.

Marcel Bastiaansen, bestuurder van welzijnsorganisatie Participe

Kwetsbare ouderen die zelfstandig thuis wonen hebben vaak te maken met vraagstukken die zowel het zorg-, medisch als sociaal domein raken. Een goede samenwerking tussen professionals is daarom essentieel om tijdig signalen op te vangen, passende ondersteuning te organiseren en de kwaliteit van leven te versterken.

In deze interactieve workshop verkennen we hoe professionals vanuit verschillende domeinen samen kunnen optrekken rondom ouderen in een kwetsbare positie. Aan de hand van praktijkervaringen van een wijkverpleegkundige en een professional uit het sociaal domein en inzichten uit de handreiking 'Kwetsbare ouderen thuis' bespreken we wat helpt om eerder samen te werken, over domeingrenzen heen te kijken en de beweging naar voren vorm te geven. 

Deelnemers krijgen concrete handvatten, inspirerende praktijkvoorbeelden en handreikingen voor de eigen praktijk.

Tanja Burgering, adviseur bij Vilans en wijkverpleegkundige

Marieke Goris, adviseur bij Vilans en oud-wijkverpleegkundige

Geldzorgen hebben een grote invloed op de gezondheid én de toegang tot zorg. Tegelijkertijd leiden gezondheidsproblemen regelmatig tot financiële zorgen. In deze workshop nemen wij deelnemers mee in de armoede‑aanpak die binnen het Erasmus MC is ontwikkeld. Deze aanpak is gericht op het signaleren, bespreken en verwijzen bij geldzorgen, in nauwe samenwerking met het sociaal domein.   

Met een signaleringstool worden zorgverleners ondersteund om geldzorgen bij patiënten te signaleren en deze actief te bespreken in de spreekkamer. Wanneer sprake is van geldzorgen, zorgt een warme doorverwijzing naar het Team Geldzaken van de gemeente Rotterdam ervoor dat patiënten passende ondersteuning ontvangen.

Tijdens de workshop gaan we graag met de deelnemers in gesprek over de impact van geldzorgen in hun eigen praktijk. Ook verkennen we de mogelijkheden om aandacht voor geldzorgen binnen de zorgsector verder te versterken en op te schalen in samenwerking met het sociaal domein.

Bente Alderlieste, Adviseur Passende Zorg bij Erasmus MC

Najoua Lazaar, adviseur en onderzoeker Kwaliteit en Patiëntenzorg

Ingrid Peters, manager Passende zorg/Zorginnovatie

Wie de samenwerking zoekt met het sociaal domein, krijgt vrijwel altijd met gemeenten te maken. Gemeenten zijn immers een belangrijke financier en opdrachtgever binnen het sociaal domein. Al snel blijkt dat een gemeente anders werkt dan een zorgorganisatie. Er is politieke dynamiek, de gemeenteraad heeft een eigen rol en ook de ambtelijke organisatie kent haar eigen logica, procedures en soms stroperigheid. Maar hoe werkt een gemeente eigenlijk? Hoe wordt de koers bepaald, wie neemt besluiten en waarop wordt gestuurd? En hoe maak je afspraken met 'de gemeente'?  

In deze deelsessie neemt Corine Dijkstra deelnemers mee in de politiek-bestuurlijke en ambtelijke werkelijkheid van gemeenten. Zij legt uit hoe de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie zich tot elkaar verhouden, hoe beleids- en begrotingscycli werken en welke belangen en verantwoordingslijnen een rol spelen. Ook bespreekt zij wat deze gemeentelijke logica betekent voor wie de samenwerking opzoekt: hoe krijg je daarin iets voor elkaar?   

Corine Dijkstra, managing consultant bij Berenschot en voormalig wethouder sociaal domein

In deze workshop verkennen we hoe 'opgavegericht werken' gemeenten en zorgaanbieders kan helpen vanuit een gezamenlijke regionale opgave tot gedragen keuzes te komen. We gaan in op hoe je verschillende belangen, perspectieven en bijdragen kunt samenbrengen in het maken van afwegingen, zonder dat dit leidt tot onnodige complexiteit. Daarbij delen we eerste denkrichtingen voor een praktisch afwegingskader dat kan ondersteunen bij het beoordelen en ontwikkelen van initiatieven. De workshop is nadrukkelijk bedoeld als gezamenlijke verkenning en uitwisseling van ervaringen. 

Alette van Dijk, senior adviseur en onderzoeker bij Xpertisezorg